Architektura renesansu

Wprowadzenie

Renesans to kierunek artystyczny, który zrodził się we Florencji, we Włoszech, na początku XV wieku. Fazę rozkwitu osiągnął w połowie XVI wieku i w tym samym czasie zaczął rozwijać się w innych krajach Europy.

Wprowadził dwa najważniejsze elementy:

    Ospedalenagy
  • powrót do osiągnięć antycznej sztuki Greków i Rzymian - dotyczyło to przede wszystkim architektury,
  • wprowadzenie nowej zasady technicznej - perspektywy.

Wiek XV wprowadził wizję świata rządzonego rozumem, a dokładnie racjonalizmem. Formy przestrzegające  ściśle określone schematy i matematyczne zasady leżały u podstaw architektury antycznej, do której to właśnie odwoływał się renesans.

Najbardziej typowe cechy architektury renesansu widoczne są w Szpitalu Niewiniątek (Ospedale degli Innocenti) we Florencji - powrót do koncepcji porządków architektonicznych, szerokie pełne łuki, prosta struktura budowli i podrzędna rola rzeźby.Ospedale degli Innocenti

W renesansie, zmieniła się też społeczna pozycja rzemieślników, którzy stali się w tym czasie samodzielnymi twórcami. Sztukę zaczęto także pojmować jako twórczość indywidualną.

Charakteryzując sztukę renesansu, należy więc odróżniać cechy stylu różnych artystów, takich jak Filippa Brunelleschiego, Michała Anioła, Rafaela, Leona Battista Albertiego.

Typowe cechy renesansu w XV wieku

  • trzy rodzaje porządków greckich - dorycki, joński i koryncki
  • dwa nowe rodzaje porządków - toskański (uproszczony dorycki) i kompozytowy (wzbogacony koryncki)
  • najczęściej wykorzystywane to koryncki i kompozytowy, z kapitelami z liści akantu, nie przestrzegano proporcji wyznaczonych przez starożytnych artystów
  • spiętrzenie porządków, zaczynając od najbardziej masywnego w układzie kondygnacji, bądź tylko w obramieniach okien na poszczególnych kondygnacjach
  • stosowanie ustalonych kanonów: wybór porządku, ustalenie proporcji dla danej konstrukcji, określenie kształtu i rozmiary budowli
  • występowanie w dużych ośrodkach miejskich, ze względu na "ekskluzywność"
  • budowano głównie pałace, wille i kościoły
  • novella spiritocola

  • dwa typu fasada kościoła
    • o nawie głównej wyższej od pozostałych, z dwiema kondygnacjami o różnych porządkach, połączonych olbrzymimi wolutami
    • wielki porządek (wysokość dwóch kondygnacji) obejmujący całość fasady z porządkiem małym, który powtarza proporcje wnętrza
  • układ perspektywiczny wnętrza - przęsła i ściany realizujące założenia porządku architektonicznego, z liniami zbiegającymi się optycznie w jednym punkcie
  • każda budowla składała się z dwóch części:
    • murowanej konstrukcji - stanowiącej szkielet
    • warstwy dekoracyjnej - nałożonej na szkielet
  • części budynku można było zatem projektować oddzielnie: najpierw szkielet, a następnie ustalanie porządków, detali i proporcji
  • michelangelo_palazzofarneses
  • z czasem aspekt architektoniczny stał się bardziej istotny niż funkcjonalność budowli
  • formy architektury były proste i konkretne, najczęściej sześciany i równoległoboki, idealna budowla była na planie centralnym, symetryczna wzdłuż osi pionowej i poziomej
  • sklepienia kolebkowe i żaglaste, rzadziej krzyżowe, a nawet rezygnacja w ogóle ze sklepienia na rzecz drewnianych stropów
  • wprowadzenie, jako elementu technicznego, likwidującego naprężenia, żelaznych kotw
  • całkowita likwidacja łuku ostrego na rzecz łuku pełnego, którego kształt zależał od promienia i z łatwością wchodził w relacje geometryczne z innymi częściami konstrukcji
  • perspektywiczna iluzja - przedstawienie na płaszczyźnie obiektów trójwymiarowych