Flota kaperska Zygmunta Augusta

Pierwsze powołania do floty kaperskiej odbyły się w 1560 roku, w związku z działaniami króla w Inflantach. Wydane zostało wówczas 7 listów kaperskich, które określały prawa i obowiązki kaprów, tj.:

  • walka i rabunek nieprzyjaciół,
  • ochrona przyjaciół króla,
  • śledzeni i zajmowanie statków dostarczających broń wrogom króla,
  • przedkładanie zdobytych towarów i statków komisarzowi, będącego urzędnikiem króla,
  • podleganie wyrokom komisarza, orzeczającego o legalnej działalności kaprów,
  • oddanie na rzecz skarbu 10% wartości uzyskanych łupów na wojnie,
  • prawo do 90% wartości łupów była zyskiem kaprów,
  • prawo do opieki króla.

Początkowo flota kaperska pływała pod banderą mistrza inflandzkiego Gotarda Kettlera, a jej bazą wojenną i aprowizacyjną był Gdańsk. W 1561 roku, na służbę króla polskiego przeszedł gdański szyper Maciej Scharping, z czasem szeregi floty Zygmunta Augusta zasilili również inni kaprowie, chociażby Marcin Preuss i Michał Figenow. Komisarzem kaprów był dworzanin Zygmunta Augusta, Krzysztof Konarski.

Działalność floty kaperskiej od samego początku budziła opory Rady gdańskiej, ponieważ kaprowie działali wbrew interesom i polityce Gdańska, które bardzo skrupulatnie przestrzegało neutralności w konflikcie o Bałtyk. Polityka Zygmunta Augusta negatywnie zaś odbijała się na działalności handlowej miasta. Z powodu tego, że miasto było bazą wypadową kaprów, ponosiło represję związane z ich działalnością, jak choćby areszt statków i dóbr gdańskich przez Fryderyka II, czy stałe konflikty z kontrahentami, których statki były grabione zanim dotarły do portu. Nie przeszkodziło to jednak gdańszczanom wyprawiania własnych kaprów.

Do 1564 roku król Zygmunt August zarządzał flotą kaperską poprzez swoich zaufanych ludzi, wspomnianego już najstarszego kapra Macieja Scharpinga, kasztelana gdańskiego Jan Kostka, komisarzy Andrzeja Swarożyńskiego lub Krzysztofa Konarskiego, dworzan i co ciekawe - Jerzego Klefelda, gdańskiego burmistrza. W 1565 roku, po ochłodzeniu stosunków ze swoim sprzymierzeńcem Fryderykiem II, zdecydował o reformie instytucji kaperstwa.