Statek morski i okręt

Statek morski to urządzenie pływające przeznaczone do przemieszczania się na morzu w celach zarobkowych i niezarobkowych[1]. Statki wykorzystywane do celów zarobkowych nazywane są statkami handlowymi.


W praktyce, zwyczajowo, rozróżnia się pojęcia statku i okrętu. Okrętem nazywa się pojazd wodny mający przeznaczenie wojskowe i tym pojęciem jednoznacznie posługuje się Marynarka Wojenna[2]. Również z punktu widzenia praktyki i nauki związanej z budownictwem okrętowym stosuje się pojęcie okrętu, mówiąc o wszystkich rodzajach środków komunikacji wodnej.

Statki morskie podlegają obowiązkowi wpisu do rejestru okrętowego, który Bandera polskaskłada się z rejestru stałego (dla statków stanowiących polską własność i uważanych za stanowiące polską własność), tymczasowego (dla statków, które uzyskały czasową polską przynależność) oraz rejestr statków w budowie. W przypadku polskich statków rejestr taki prowadzony jest przez izby morskie.

W rejestrze stałym znajdują się dane identyfikujące statek, czyli:

kolejny numer rejestrowy statku i datę dokonania wpisu;

nazwę lub oznaczenie identyfikacyjne i numer identyfikacyjny nadany przez międzynarodową organizację morską, międzynarodowy sygnał wywoławczy oraz rodzaj i przeznaczenie statku;

poprzednią nazwę lub oznaczenie identyfikacyjne oraz dane dotyczące poprzedniego rejestru i datę wykreślenia z tego rejestru;

nazwę portu macierzystego statku;

rok, miejsce budowy i nazwę stoczni, jeżeli dane te są znane, oraz określenie głównego materiału kadłuba statku i rodzaju napędu statku;

wymiary główne (rejestrowe) oraz pojemność statku;

oznaczenie i adres właściciela lub wszystkich współwłaścicieli statku z określeniem ich udziałów we współwłasności oraz podstawę nabycia własności statku;

oznaczenie i adres armatora statku; hipotekę morską i ograniczenia w rozporządzaniu statkiem; stwierdzenie przez izbę morską polskiej przynależności statku;

stwierdzenie przez izbę morską zawieszenia polskiej przynależności statku;

podstawę i datę wykreślenia statku z rejestru.

    W rejestrze tymczasowym zawarte są informacje o poprzedniej przynależności statku i datę jej zawieszenia, okres, na jaki statek uzyskał polską przynależność oraz oznaczenie i adres przedstawiciela armatora w Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli taki został ustanowiony.

    Zewnętrzną oznaką przynależności statku jest bandera, umieszczona na rufie statku - w porcie lub tylnym maszcie - na morzu. Dokumentem potwierdzającym prawo noszenia bandery określonego państwa jest certyfikat okrętowy (certyficate of register). Innym dokumentem, który powinien posiadać statek jest świadectwo pomiarowe (tonnage certificate), wydawane w Polsce przez Polski Rejestr Statków (PRS). Oba dokumenty powinny znajdować się na statku. Ponadto każdy statek otrzymuje świadectwo klasy (certificate of class). Oprócz PRS najbardziej znanymi towarzystwami klasyfikacyjnymi na świecie są: angielski Lloyd''s Register of Shipping (LR), francuski Bureau Verits (BV), niemiecki Germanischer Lloyd (GL).

     

     

    [1] Kodeks morski,  Ustawa z dnia 18 września 2001, Dz.U. 2001 Nr 138 poz. 1545

    [2] Kodeks morski reguluje stosunki prawne związane z żeglugą morską. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w Ustawie, nie stosuje się Kodeksu morskiego do jednostek pływających Marynarki Wojennej, Straży Granicznej oraz Policji. Przepisów Kodeksu morskiego o przewozie ładunku lub pasażerów nie stosuje się do transportów wojskowych morskimi statkami handlowymi, chyba że stro- ny umowy przewozu morskiego postanowią inaczej.